domingo, 1 de diciembre de 2013

Epidural. ¿Qué efectos tiene?

Siguiendo un poco el hilo de mi anterior entrada, hoy voy a tratar el tema de la epidural, ¿por qué?, pues porque parece ser que es el único método que las embarazadas conocen (exagerando un poquito), Tienen tan interiorizado el deseo de la epidural que ya no se han planteado otros métodos analgésicos para aliviar el dolor.
En todo seguimiento de embarazo hay una consulta sobre la epidural con su respectiva charla, y sin embargo, a muchas embarazadas no les llegará información sobre otros métodos alternativos no farmacológicos para el alivio del dolor, porque o bien se dan en las clases de preparación al parto, a las que muchas mujeres no pueden asistir por diferentes motivos, o bien porque en las consultas de embarazo con la matrona no hay tiempo debido a la carga asistencial , y más en los tiempos que corren con tanto recorte.
Con esta entrada  me gustaría explicar un poco qué es la analgesia epidural y que efectos produce, para que cada una los sopese, y después de ello decida si de verdad es el método de su elección sin pensar en nada más, o por el contrario les gustaría probar e intentar otros métodos, de los que otro día me gustaría hablar.
 El dolor es una sensación desagradable y subjetiva que está moderada por muchos factores: Personales: experiencias previas, sentimientos, pensamientos... Circunstanciales: apoyo en el momento del parto, comprensión... Físicos: la dilatación del cérvix, la postura del bebé... Por eso cada persona va a sentir el dolor en mayor o menor medida, por lo que no podemos pensar de antemano que el parto es doloroso (como ya expliqué en la entrada anterior a veces está muy ligado a nuestra cabeza), debemos enfrontarnos a ese momento con toda la ilusión y optimismo posible, conociendo todos los métodos posibles que nuestro hospital nos pueda ofrecer, para así poder tener poder de decisión sobre ese momento tan esperado y especial.
Pues bien, para empezar tengo que decir que la analgesia epidural, en la mayor parte de los casos parece ser el método más eficaz de alivio del dolor. Es una técnica analgésica, y por lo tanto lo que trata es de disminuir o aliviar el dolor, pero no es una anestesia que haga que no sientas nada, algo que esperan muchas mujeres. Es una técnica bastante sencilla, realizada por un profesional, el anestesista. Se pincha entre dos vértebras lumbares (normalmente L4-L5), previa inyección local de anestésico, y  se deja un catéter por donde pasará la medicación, normalmente anestésico local mezclado con opiáceos. El efecto analgésico se debe al bloqueo en ciertas raíces nerviosas , que a veces pueden no estar todas cubiertas  y de ahí que se sienta más el dolor en unas regiones que en otras.
epidural.gif 
La técnica no es dolorosa, lo más doloroso es el pinchazo de la piel para inyectar el anestésico local, lo cual puede producir escozor o ardor. Luego lo que se suele sentir es una ligera presión en la zona y ocasionalmente se puede llegar a sentir un calambre pierna abajo o en nalgas momentáneamente.
images (1).jpg
Empieza a hacer efecto rápido, pero no se percibe como verdadero alivio de dolor hasta transcurridos  quince o veinte minutos post-punción. El efecto una vez establecido se puede mantener el tiempo que se quiera, pues se coloca una "maquinita" (PCA o Analgesia Controlada por el Paciente), que está pasando continuamente la medicación. A veces hay zonas que no se llegan a cubrir, incluso un flanco entero donde a veces el anestesista tiene que retirar un poco el catéter para que puede abarcar esa raíz nerviosa que no cogía, pues si está introducido de más, la analgesia llegará solo a aquellas raíces nerviosas que nazcan más abajo. Hay otras veces que la analgesia es tal que pasa a ser un método anestésico, se pierde la sensibilidad de las piernas e incluso  puede que no se sienta ni el pico de la contracción, con lo que llegado el momento del expulsivo será la matrona quién guíe los pujos, y no la mujer como fisiológicamente debería ser, pues los pujos no son igual de efectivos.
El momento para poner la epidural no debe ser antes de la instauración del trabajo de parto, que implica que existan contracciones rítmicas y una dilatación del cuello del útero de al menos 3 cm. Una rápida instauración de esta analgesia podría producir malas posiciones fetales, alargándose el tiempo del parto, el uso de oxitocina sintética por disminución de las contracciones e incluso la instrumentalización del parto.
A continuación intentaré resumir los efectos de la epidural. Al final os dejo la bibliografía que he visitado, por si a alguien le interesa más información.
La analgesia epidural implica:
- Movimientos restringidos, normalmente ( a no ser que sea a dosis bajas, que no se realiza en todos los hospitales, en la que la mujer puede incluso seguir caminando si lo desea) la mujer tiene que estar en cama, y al principio tumbada boca arriba para que la analgesia se distribuya bien hacia ambos lados de la espalda, pues se distribuye por gravedad, de manera que acostada sobre el lado izquierdo se dormirá más este lado.
- Control del estado fetal continúo mediante registro cardiotocográfico, porque hay riesgo de hipotensión materna y por tanto riesgo hipoxia fetal, y porque se han reportado cambios de la FCF (Frecuencia cardíaca fetal) hasta una hora después de la administración del anestésico.
- Colocar vía venosa para poner líquidos por vía venosa antes de la epidural, debido al  gran riesgo de hipotensión. Se ha visto que en la mayor parte de las epidurales se produce una hipotensión materna, de ahí la necesidad de administrar líquidos siempre antes de la realización de la técnica.
-Toma de TA cada 15-30 minutos durante el tiempo que dure el parto, debido al efecto anterior.
- Necesidad de sondajes intermitentes para vaciar vejiga, pues se pierde el deseo de micción.
Evidencias sobre el efecto de  la analgesia epidural durante el parto:
- Es el método analgésico más eficaz
- Puede producir hipotensión materna y bradicardia, con sus consecuentes efectos para el feto.
- También ligero prurito, naúseas y vómitos a consecuencia de la hipotensión (aunque también están presentes en muchos trabajos de partos sin epidural),
- La epidural está asociada con un incremento de riesgo de hipertermia de la madre durante el parto, con una consecuente mayor medicalización del parto y toma de medidas preventivas en el recién nacido, lo que supone mayor separación madre-hijo.
- La epidural reduce la producción de oxitocina de la madre, o interrumpe su normal aumento durante el parto, lo que a veces hace necesario la utilización de oxitocina en perfusión para que el parto siga adelante.
- La epidural reduce la producción de catecolaminas, lo que puede ser útil si el parto se ha inhibido por un alto nivel de estas hormonas. No obstante, la reducción de las catecolaminas al final del parto puede contribuir a la dificultad que las mujeres que paren con epidural pueden experimentar para empujar al bebé.
- La epidural hace más lento el parto, posiblemente debido a sus efectos sobre la producción de oxitocina.
- Existe un mayor riesgo de parto instrumental y de malas posiciones del bebé (posición occipito- posterior, el bebé en vez de mirar hacia abajo, que sería la posición normal, está mirando hacia arriba), debido a los efectos descritos anteriormente.
En el alumbramiento:
- Al ser un método muy eficaz del alivio del dolor, el alumbramiento y revisión del canal del parto es indoloro.
Evidencias de los efectos sobre el feto:
- Cambios en la FCF, debido en gran medida a la hipotensión materna y a la medicación.
- Se ha visto una asociación entre el uso de analgesia epidural y distréss respiratorio a las horas de nacimiento.
- Se ha asociado con un mayor riesgo de inicio tardío y fracaso de la lactancia.
- El recién nacido puede tener ciertas dificultades neuroconductuales debidas a los medicamentos de la epidural, lo que causa a su vez los efectos anteriores.
Existen también unas contraindicaciones, en cuyo caso no se podrá realizar dicha técnica:
- Alergia a fármacos
- Infección general o local (lugar de la punción).
- Alteraciones de la coagulación.
- Enfermedad neurológica (por ejemplo, esclerosis múltiple).
- Deficiencia mental.

La  Organización Mundial de la Salud dice:“la analgesia epidural es uno de los ejemplos más llamativos de medicalización del parto normal, transformando un acontecimiento fisiológico en un procedimiento médico".
Quiero dejar claro, que la consulta de epidural la debería pasar toda embarazada, porque como dije antes no hay que descartar nunca nada. Lo que debemos es tener toda la información posible para poder decidir, tanto de sobre esta técnica y sus efectos como de otros métodos para aliviar el dolor. Pero tampoco no podemos llegar a la puerta del hospital pidiendo a gritos la epidural. Para que esto no sea así, primero tenemos que "formarnos" sobre lo qué es el parto, cuánto puede durar, como me voy a dar cuenta de que ha llegado el momento... Digo "formarnos" porque no debería ser así, pero por desgracia se ha medicalizado tanto el parto años atrás, que la mujer no sabe qué es lo fisiológico o no. También porque hay una falsa cultura en la calle sobre lo que es el parto, y  lo único que causa es miedo en la mujer. Miedo a un proceso que es fisiológico y para el que la mujer está preparada. Como en todo, siempre puede haber complicaciones, de ahí que sea el hospital el lugar dónde se dá a luz hoy en día, porque si hemos bajado el índice de mortalidad materno-infantil a lo largo del tiempo es gracias a los avances médicos, tecnólogicos... pero no por ello debemos olvidarnos de que la naturaleza tiene su sentido, de que medicalizarlo todo quizás no sea siempre la mejor opción.






http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24170528 (asociación distrés resp-neonato)
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22856236 (asociación mayor duración del parto- epidural)




jueves, 28 de noviembre de 2013

OSCURIDAD DESPUÉS DE LA LUZ: DEPRESIÓN POSTPARTO

Ojos Tristes, parte 3      Dar vida a un nuevo ser, el ser posiblemente más importante de tu vida, un trocito de ti, suele ser experimentado como el sentimiento más maravilloso, un sentimiento que sólo una madre puede explicar. Pero hay casos, no casos aislados, no unos pocos, no de vez en cuando, no en ocasiones, si no que una de cada diez madres experimentaran depresión postparto.
      Este término, en muchas ocasiones banalizado, no nos llega a transmitir la importancia real del problema, no sólo es un sentimiento de tristeza, no sólo es una llorera floja, es una entidad tan poderosa que abarca y hunde todas las esferas de la mujer, de la pareja, del hijo y de la familia. Para intentar comprender los sentimientos que experimentan numerosas mujeres vamos a leer algunos relatos e intentar acercarnos más a esta entidad:
-"Empecé a tener pensamientos de muerte en un determinado momento. No planeé un suicidio, pero empecé a pensar que estaría mejor muerta. Yo nunca había estado tan deprimida en toda mi vida cuando pensé que la muerte debía ser el camino a seguir. Únicamente quería abandonar este mundo. Fue como si todo fuese negro".
-"Siempre supe que era una locura pero necesitaba hacerlo. Escribía a mi bebé como si supiese que yo iba a morir, lo cual era mórbido. Escribía lo que sentía sobre él y como le quería. Creo que en el fondo de mi mente yo siempre tenía miedo. Es duro decirlo, pero creo que estaba tan fuera de control que yo temía que pudiera matarme, llorando silenciosamente".
    Este choque de sentimientos entre lo que se siente y lo que se debería sentir pasa desapercibido, escondido en los límites personales de la mujer, escondido por la familia debido a sentimientos de vergüenza, de vergüenza por no considerar se buena madre, sentimientos de falta de valía, de desesperación. Y es ahí donde deben aparecer los profesionales, profesionales que "buscan", y no solo buscan los edemas, la HTA, unas cruces en los leucos, porque las personas no sólo somos seres físicos, tenemos una mente una mente tan poderosa como para desestructurar todo lo físico y tan maravillosa como para recomponer los pedacitos. Por ello los profesionales debemos estar atentos, y no solo en el período postparto, si no en el período prenatal, a esas señales, a esas banderas rojas que nos indicarían que una madre tiene riesgo de sufrir depresión postparto, riesgo de perder los primeros meses de la vida de su bebé sumida en la desesperación. Algunas de estas banderas rojas que indicarían una mayor probabilidad de sufrir depresión postparto son:
  • Antecedente de depresión sin asociación al puerperio
  • Disfunción familiar
  • Tener un bebé con problemas de salud
  • Haber tenido un aborto o un hijo muerto
  • Embarazo no deseado
  • Antecedente de trastorno de la alimentación
  • Embarazo en adolescentes
  • Mujeres inmigrantes o desplazadas
  • Estrés psicosocial en los últimos 6 meses
  • Condición socioeconómica comprometida
  • Pobre red de apoyo social
  • Antecedente de adicciones
    Otra arma que tenemos los profesionales para la detección precoz son cuestionarios para el cribado de las mujeres con riesgo como Postpartum Depression Predictors Inventory (PDPI) para el período preconcepcional y prenatal y el Postpartum DepressionScreening Scale (PDSS) cuestionarios de depresión adaptados al contexto de la maternidad. La importancia se deriva de la eficacia del tratamiento precoz y que todas esas mujeres no tratadas presentan un riesgo de lesión inmediata y potenciales secuelas durante toda la vida para sí mismas y para sus familias, especialmente hijos.
    Y la principal arma con la que contamos es con la información, explicar antes de que suceda que existe, en que consiste, que se siente, que no hay culpables, información que no sólo debe llegar a la mujer, si no también a la pareja, porque si es una de esas diez mujeres que lo van a padecer va a saber que le está ocurriendo, va a saber gritar, pedir ayuda.

     Antes de entrar en la definición clínica y síntomas de la depresión postparto, debemos pararnos a definir otros trastornos del estado de ánimo que se presentan durante este período y que se deben de diferenciar para tratar de forma eficaz:

-MELANCOLÍA DE LA MATERNIDAD O TRISTEZA POSTPARTO:
    Es el trastorno del estado de ánimo más frecuente afectando entre el 25-75% de las mujeres que dan a luz. Se caracteriza por cambios en el estado de ánimo, tendencia al llanto, irritabilidad y que alcanza su cota máxima a los 3-4días tras el parto. Es una entidad limitada en el tiempo pero de ellas un 25% desarrollarán depresión postparto, por lo que si los síntomas persisten o se agravan deberán solicitar ayuda.

-DEPRESIÓN POSTPARTO:
  El DSM-IV define la depresión postparto como un episodio depresivo mayor que se presenta dentro de las 4 semanas posteriores al parto, sin embargo otras fuentes establecen que el período en el que se puede presentar abarca desde el nacimiento hasta el primer año después del nacimiento de hijo. Las mujeres experimentan una diversidad de síntomas incapacitantes como:
  • Sentimiento de fracaso como madre.
  • Sentimiento de pánico.
  • Pérdida del apetito.
  • Miedo a autolesionarse o causar daños al bebé.
  • Sentimiento de culpabilidad.
  • Sentimientos de angustia e inseguridad.
  • Sentirse desbordada.
  • Llorar con frecuencia.
  • Sentimiento de que ya no es normal o real.
  • Dificultad para dormir, incluso cuando el bebé está durmiendo.
  • Estar enfadada; sintiendo que puede explotar.
  • Sentimiento de soledad.
  • Incapaz de tomar decisiones.
  • Incapacidad para concentrarse
  • Pensamientos de que el bebé estaría mejor sin ella

-PSICOSIS POSTPARTO:
   Es el trastorno más grave del espectro psiquiátrico en el período del puerperio y constituye una urgencia médica. Afecta a 1 de cada 1.000.000 mujeres que dan a luz y aunque la sintomatología comienza cuando se acerca el momento del nacimiento en ocasiones  puede surgir más tarde en el postparto. Se produce una pérdida de la noción de la realidad, no pueden funcionar normalmente y con frecuencia experimentan alucinaciones y delirio.

         Las matronas y profesionales de salud que estamos en contacto con las mujeres en este período vulnerable debemos estar atentos, buscar, prevenir, informar y detectar los casos que se sumen en la oscuridad para que entre de nuevo la luz y puedan disfrutar de su nueva vida, que puedan disfrutar de su hijo, de su pareja y sobre todo de ellas mismas.

 

 Enlaces relacionados:
-.http://www.federacion-matronas.org/revista/matronas-profesion/sumarios/i/7000/173/deteccion-precoz-de-la-depresion-durante-el-embarazo-y-posparto
-http://www.federacion-matronas.org/revista/matronas-profesion/sumarios/i/7354/173/una-luz-en-la-niebla-cuidados-en-las-mujeres-con-depresion-posparto
-http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/spanish/ency/article/007215.htm
-http://www.slideshare.net/apinilloss03/dsm-iv-pdf-completo-12543578



sábado, 16 de noviembre de 2013

Cuidados del cordón umbilical en el recién nacido




Cuando nace un bebé sus padres se enfrentan a múltiples situaciones nuevas , desconocidas y continuamente cambiantes con el fin de garantizar cuidados básicos como alimentación ,higiene ,salud , protección .....En esta entrada vamos a hablar sobre uno de los primeros cuidados higiénicos que requiere el recién nacido: cordón umbilical,que es,cuando se cae ,como curarlo,recomendaciones a tener en cuenta y finalmente signos de involución o alarma.

1 ¿Que es el cordón umbilical?
Es el nexo que une al bebé con la placenta,y por tanto con su madre. Tiene forma de cordón de 1 a 2 cm de diámetro y entre 40-60 cm de longitud.Esta formado generalmente por 2 arterias y 1 vena,envueltas en una gelatina de aspecto blanquecino y se encarga de proporcionar los nutrientes y el oxigeno necesarios para el crecimiento del feto.El cordón se corta tras el nacimiento a 2 /3 cm de la pared abdominal ,quedando un pedacito de ese cordón adherido al ombligo.Carece de terminaciones nerviosas por lo que su manipulación no puede causarle dolor al bebé.


2 ¿Cuándo se cae?
En el momento del corte, el cordón tiene un color blanquecino, conforme van pasando los días, se va deshidratando y adquiriendo una tonalidad cada vez más oscura hasta que cae.
En un parto normal tarda entre 5 y 12 días tras el nacimiento.
En caso de una cesárea suele tardar un poquito mas,entre 12 y 15 días.
De todos modos esto va a depender también del grosor del cordón ,cuanto mas grueso mas tiempo necesita para secar y por tanto para caer.






3 ¿Cómo hacer la cura del cordón? 

 Existen diferentes modos de realizar una correcta cura del cordón umbilical,lo más importante y común a todos es la higiene,mantener el cordón seco y limpio. 
 
,Cura del cordón con Antisépticos. 

 Es el método mas tradicional,se utiliza Alcohol de 70º o Clorhexidina (monodosis o en spray) 
 Pasos a seguir:
1-Lavarse bien las manos con agua y jabón antes de empezar
2-Retirar la gasa seca que en ese momento envuelve el cordón,si es necesario aplicar un poco de agua para separarla con mayor facilidad.
3-Aplicar el alcohol de 70º sobre una gasa (sin empaparla) .Ejerciendo una leve tracción hacia arriba de la pinza dejamos expuesta la base del cordón,mediante movimientos circulares vamos limpiando toda la base del cordón(que es la que más nos interesa curar).Para finalizar podemos también limpiar la parte distal del ombligo que lleva la pinza . En caso de utilizar Clorhexidina en spray lo que hacemos es colocar una gasa que proteja la piel del abdomen próximo al ombligo,luego traccionamos suavemente de la pinza hacia arriba y aplicamos un par de" puffs " en la base del cordón.
4-Para finalizar envolvemos el cordón con una gasa seca.Procurar doblar la parte alta del pañal hacia abajo ,para que la zona quede lo más expuesta posible al aire y lo mas alejada que se pueda de la contaminación (orina o heces del pañal).Hoy en día ya existen algunos modelos de pañal en el mercado con una cintura adaptada a los primeros días de vida del recién nacido.Hacerla siempre tras el baño o cuando esté sucia.

 Cura del cordón en seco. 

 En la actualidad la O.M.S(Organización Mundial de la Salud) recomienda mantener el cordón limpio y seco,sin necesidad de aplicar antisépticos, porque todo mamífero es capaz de curar su cordón por sí solo con el tiempo. A esto hay que añadir que la colonización bacteriana del cordón será mayor si tomamos esta postura.Hay estudios que dicen que no hay tasas más altas de infecciones con este tipo de cura.
 Pasos a seguir
 1. Lavarse bien las manos con agua y jabón. 
 2,Limpiar el cordón durante el baño con agua y jabón .
 3, Retirar el exceso de humedad con una gasa y dejarlo secar al aire.

 Tras caerse el cordón, la herida sigue presente, con lo que seguiremos con el modelo de cura elegido hasta que las gasas procedentes del cordón, no manchen (suele tardar 3-4 días desde la caída del cordón).

 4. Recomendaciones a tener en cuenta

 No se utiliza:
            - Talcos/Polvo
            - Yodos (Betadine); por alteraciones tiroideas al absorberse a través de la fina piel del bebé. No utilizar hasta niños mayores de 3 años 
           - Mercromina; riesgo de hipersensibilidad con enrojecimiento del culito del bebé, dermatitis de contacto y dificultad para valorar la evolución de la cura al tener un color rojizo que nos enmascara la apariencia del cordón. 
 Mantener seco y limpio para evitar infección, impidiendo que se ensucie con orina o heces del pañal; tener en cuenta que al ser de un material absorbente, la orina irá ascendiendo por el pañal hasta la zona del ombligo.Si observamos manchas en el cordón, lavar con agua y jabón neutro de bebé y tras esto, un secado meticuloso de la zona.Si optamos por cura con antisépticos ,realizar cura
  Nunca estirar el cordón para arrancarlo aunque sea un hilo fino el que los une. Habría riesgo de hemorragia importante. ---> No confundir con el pequeño sangrado que mancha la gasa tras la caída del cordón de forma natural. 

 5.Signos de involución o alarma 

 1.Fiebre; el muñón del cordón umbilical es la fuente de infección más usual en recién nacidos. Acuda a su pediatra.
 2.Secreta líquido amarillento que coincida con carácter maloliente. Estos signos son propio de infección umbilical u onfalitis. Acuda a su pediatra.
 3. Sangrado varios días consecutivos
 4. Piel periumbilical roja e inflamada, signo de una incorrecta cicatrización
. 5. Si una vez caído el cordón, al hacer esfuerzos (llanto), notas que el ombligo sale hacia afuera, posiblemente se trate de una hernia umbilical. Es algo inofensivo y suele curarse solo con el tiempo aunque es necesaria una visita de control por el pediatra.
 6. Cuando veas un bulto rosa y húmedo una vez desprendido el cordón, puede tratarse de un granuloma,es benigno y puede eliminarse con Nitrato de Plata.

 6.Conclusiones

 No existe una única forma válida de hacer las cosas,cada uno ha de elegir la que considere mejor.A priori pueden parecer muchas cosas a tener en cuenta,es mas fácil de lo que aparenta,sólo hay que organizarse y tener paciencia porque ya sabemos que la llegada de un bebé a una casa es una revolución en todos los sentidos.Lo más importante sigue siendo el sentido común y el amor hacia nuestros bebés,todo lo demás..... se puede aprender poco a poco.Espero haberos solucionado alguna dudilla .Hasta pronto,un saludo Rosalia.

lunes, 4 de noviembre de 2013

Cancro de mama e embarazo:



O diagnóstico de cancro de mama nunha muller embarazada pode representar grandes desafios e unha inmensidade de dúbidas de cara ao afrontamento da situación.  Ainda que nun primeiro momento se tenda a pensar o contrario ,non existe incompatibilidade entre cancro de mama e embarazo . Nesta nova entrada, pretendo dar resposta a algunhas das preguntas maís comúns que se dan nestes casos.

¿ Esta indicado interrumpir o embarazo sendo diagnosticada de cancro de mama?


Ainda que nun primeiro momento se tenda a pensar o contrario ,non existe incompatibilidade entre cancro de mama e embarazo .
Terminar o embarazo non mostrou ter ningún efecto beneficioso nos resultados de cancro, e non se considera unha opción terapéutica.
No primeiro trimestre de embarazo, os riscos para a saúde do feto da administración de quimioterapia ou radioterápia son moito máis elevados, polo nesa situación será preciso valorar os casos de forma individualizada.



¿O embarazo é un factor de risco para desarrollar un cancro de mama?
Non, durante o embarazo as mamas sufren cambios fisioloxicos ( aumento de tamaño e densidade) , que poden dificultar a dentencion de masas anormales de pequeno tamaño, polo xeral, demorándose o diagnóstico. Por isto, soen detectarse nun estadio maís avanzado. Existen especulacións de que hai unha maior incidencia entre embarazo e cancro de mama, pero a razon é que a maternidade se esta a retrasar por enriba dos 30 anos, cando a probabilidade de padecer cancro de mama ascende.


¿ Existen probas diagnósticas para o cancro contraindicadas estando embarazada?


Deben evitarse aquelas probas que supoñan unha alta exposición de radiación, polo que os TAC (Tomografía Axial Computarizada) están totalmente contraindicados, sen embargo o uso de raios X ou resonancias magnéticas pode realizarse tomando precaucións especias.
Están totalmente contraindicadas as probas nas que se utilice iodo radiactivo, xa que pode danar ou destruir a glándula tiroides do feto.


¿Cales son as opcions terapeuticas?
O tipo de tratamento dependerá de diferentes factores: o trimestre no que se atopa o embarazo, a ubicación do cancro, a vontade da muller...
 
1Ciruxía:
É  a primeira opción a valorar nas mullerres con cancro de mama embarazadas. A anestesia non supón un risco para o feto. A técnica quirúrxica mais empleada é a mastectomia radical, xa que con a ciruxia conservadora( tomorectomía ou cuadrantectomía) é necesario administrar radioterapia post ciruxia non sendo aconsellable durante o embarazo. Coa ciruxia, en moitos casos, pódese pospoñer o tratamento de quimioteraia e radioterapia para despois do embarazo.


 2 Radioterapia:


Como comentei anteriormente, está desaconsellada durante o embarazo polos riscos para o feto. En casos de cancro de mama avanzado, no que sexa necesaria, é importante comenzar o tratamento despois do primeiro trimestre de embarazo.


 3 Quimioterapia:
Débese evitar a quimioterapia nos tres primeiros meses de embarazo, xa que pode producir danos no desenvolvemento embrionario.


A partir do segundo trimestre , as mulleres embarazadas reciben un tratamento similar ao resto das mulleres, un réxime extandar de 5-fluorouxacilo, doxorrubicina e ciclofosfamida. Sen embargo o uso de taxanos e o trastuzumab (anticuerpo monoclonal) retrasaranse ata despois do parto, polo risco de que atravesen a placenta e danen o feto.


A existencia de  efectos secundarios provocados pola quimioterapia serian os mesmos que en calquer outra muller.Os riscos de malformación no feto derivados do tratamento estímanse no 1.3%.


Sempre será importante  un seguimento  exahustivo do embarazo durante o tratamento, sendo recomendada que este sexa realizado por unha equipa multidisciplinar integrado tanto por profesionais da obstetricia-xinecoloxía como da oncoloxía.


¿ Esta recomendada a lactancia materna?
Non esta recomendada a lactancia materna durante o tratamento quioterápico e ou radioterápico, xa que as dosis de medicacion, radiación poden ser dañinas para o recien nacido. No caso de que se vaia a someter a ciruxia de mama , tamen seria necesario interrumpila. Sen embargo, sí que esta recomendada tras a superacion do tratamento.


¿Despois de recibir tratamento con quimiotereapia - radiotereapia, é posible quedarse embarazada?


A quimioterapia pode provocar infertilidade en mulleres en idade reproductiva., pero non todos os faármacos teñen o mesmo potencial de destruir a función dos ovarios...

 A maioria das mulleres sometidas a tratamento quimioterápico de cancro de mama recuperan a fertilidade ao cabo de uns meses tras a finalizacion deste, dependendo da toxicidade das drogas.

 Cada caso ten que ser tratado de forma individualizada e utilizar os recursos necesarios para preservar  a fertilidade da muller e  ou ofertar as diferentes alternativas reproductivas para o futuro, tales como: conxelación de embrións xa fecundados, maduración de óvulos en laboratorio….


Descoñécense os efectos sobre o feto que podan producir os tratamentos antitumorales administrados á nai previamente ao embarazo.


 ¿ Existen alternativas de apoio psicolóxico específicas nestes casos?


O diagnóstico de cancro pode ser traumático é extresante. É normal sentirse angustiada e abrumada. A necesaria comunicación entre os familiares e profesionais cercanos e indispensable  para poder sobrelevar a situación.
 Existen diferentes asociacións de apoio que poden orientar á muller, con traballadores sociais, psicólogos e diferentes profesionais . Podes atopar información nos seguintes links:
Asociación española contra el cancer. https://www.aecc.es/Paginas/PaginaPrincipal.aspx
Asociación de diagnosticados con cancro de mama:  http://www.adicam.net/
 
Na búsqueda de información para este artigo, non conseguín atopar información sobre ningunha asociación que se adique únicamente ao apoio da muller con cancro e embarazada no noso País, como existen noutros lugares.


Conclusións persoais:


A pesar de que actualemente estamos habituados a atoparnos con casos de cancro no noso entorno, segue a haber un gran descoñecemento desta enfermidade , así como unha errónea asociación entre cancro e morte. Hoxe en día os índices de supervivencia en determinados tipos de cancro son moi elevados, ademáis as investigacións científicas neste campo avanzan constantemente.
Esta estigma social leva a que todavía sexa maís contradictoria a situación de embarazo e cancro, socialmente ligados un á vida e outro á morte, asociación que como puidemos ver neste artigo, é falsa.
Debido a relación existente entre a incidencia de cancro de mama e a idade da muller, e tamén ao retraso na idade de xestación, cada vez será maís común a coincidencia entre cancro e embarazo, polo que será preciso aumentar igualmente os recursos de apoio a este colectivo e a concienciación social.


Catalina Campos Suárez


Links relacionados:



- Noticia de prensa na que relata a historia de tres mulleres con cancro de mama e embarazadas  tratadas no hospital Vall d ´Hebron : http://www.lavanguardia.com/vida/20121017/54352639881/vall-d-hebron-cancer-mama-gestacion.html
- Video relacionado co link anterior:

https://www.youtube.com/watch?v=rD5d-qzx_Io
- Información da Asociación Española contra el Cancer sobre preservación da fertilidade: https://www.aecc.es/SobreElCancer/Tratamientos/Quimioterapia/Paginas/preservaciondelafertilidad.aspx
- Información xeral sobre cancro e embarazo:
- Asociación de apoio a embarazadas con cancro: http://www.pregnantwithcancer.org/ (EEUU)